Bruk av obligatoriske læringsaktivitetar ved HVL

Utdanningsutvalet ved HVL har vedteke ein rettleiar med kriterium for når vi kan krevje at studentane gjennomfører obligatoriske læringsaktivetetar (tidlegare arbeidskrav). Dette er eit tiltak for å sikre god utdanningskvalitet.

Kriterium for bruk av obligatorisk læringsaktivitet

Etter vedtak i Utdanningsutvalet 13. november 2019, er kriteria følgjande:

Den obligatoriske læringsaktiviteten skal ha ei fagleg grunngjeving forankra i emnet sitt læringsutbytte, og læringsaktiviteten skal ha krav om aktiv deltaking frå studenten i læringsprosessen.

Aktiv deltaking betyr at studenten må gjere noko aktivt. Studenten må gjere noko aktivt som kan bli vurdert til godkjent eller ikkje godkjent. Innlevering av skriftleg arbeid eller liknande inneber at studenten deltek aktivt.

Deltaking som oppfyller kriteria er til dømes læringsaktivitetar med deltaking av studenten som blir vurdert til godkjent/ikkje godkjent. Til dømes deltaking i gruppediskusjon, ferdigheitstrening på lab eller felles bidrag til å løyse ei gruppeoppgåve som vert lagt fram i plenum.

Å møte opp på ein aktivitet er ikkje innanfor kriteriet. Ordinære førelesingar eller læringsaktivitetar der faglærar har ordet og studentane er passive mottakarar av informasjon, oppfyller som hovudregel ikkje kriteria.

Forelesingar som omhandlar tema, metodar eller kunnskap som studentane ikkje kan tileigne seg på anna måte, til dømes ved bruk av eksterne gjesteforelesarar, kan vere døme på slike unntak frå regelen.

Generell merknad:

Lov, forskrift og andre nasjonale regelverk som bestemmer kva ei utdanning skal innehalde går føre ved motstrid med kriteria eller lokale forskrifter ved HVL.

Det skal gå klart fram av emneplanen kor mange, og kva obligatoriske aktivitetar som skal gjennomførast i emnet, jf. forskrift om studium og eksamen ved HVL § 8-4 (2). Det bør òg presiserast kva som er minstekravet til gjennomførte læringsaktivitetar. Det er anbefalt eit minstekrav som opnar for at ein eller fleire aktivitetar ikkje må gjennomførast. Det er for å sikre at studentane kan oppnå eksamensrett sjølv om ein har læringsaktivitetar som ikkje er godkjent.

Fråvær, ikkje godkjente læringsaktivitetar og tilrettelegging

Når obligatoriske læringsaktivitetar skal vere ein del av emnet, er det sentralt at ein vurderer om ein kan tillate noko fråvær/ikkje godkjende læringsaktivitetar.

Det er anbefalt at det er lagt inn krav til deltaking slik at studentane kan ha noko fråvær utan at dei taper eksamensretten. Det er likevel klart at det ikkje alltid er mogleg å ha fleksible ordningar på grunn av tid og resursbruk.

Når det er først er fastsett eit minstekrav til godkjente obligatoriske læringsaktivitetar, kan ein ikkje ha færre godkjente læringsaktivitetar enn minstekravet. Dersom ein eller fleire studentar manglar ein godkjent læringsaktivitet, kan faglærar gi desse studentane tilbod om nytt forsøk på ein obligatorisk læringsaktivitet.

Studentar med dokumenterte særskilte behov kan få tilrettelegging ved alternative læringsaktivitetar eller nye forsøk slik at dei faglige krava i emnet vert oppfylt, sjå forskrift om studium og eksamen ved HVL kapittel 7. Avgjerder om tilrettelegging er enkeltvedtak som skal inn i arkivsystemet. Tilrettelegging eller fleksible ordningar skal ikkje føre til seinking av dei faglege krava til studiet som er presisert i læringsutbyttebeskrivinga.

Bakgrunn

Det vart bestemt i Utdanningsutvalet ved HVL 5. juni 2019 sak 16/19, at ei arbeidsgruppe skulle «kartlegg[e] bruken av obligatorisk undervisning og vurderer behov for tiltak og fastsett kriterium for når det kan stillast krav om obligatorisk undervisning».

Dei rettslege kjeldene gir ikkje ei klar ramme for når høgskulen kan krevje at studentane gjennomfører obligatoriske læringsaktivitetar. Studentar som ikkje gjennomfører læringsaktivitetane i eit emne har ikkje har rett til å framstille seg til eksamen. Konsekvensane er store for studentane, difor må HVL ha klare kriterium for når ein kan krevje at studentane gjennomfører læringsaktivitetar.

Bakgrunnen for å formulere kriterium vert beskrive ved å vise til relevante rettskjelder HVL skal tolke og følgje. Vidare er det framheva i vedtaket til Utdanningsutvalet sak 16/19 at kriterium for obligatoriske læringsaktivitetar må koplast saman med læringsutbyte.

Avklaring av omgrep - obligatorisk undervising, arbeidskrav og obligatorisk læringsaktivitet

Ordlyden “obligatorisk undervisning” som går fram av universitets og høgskulelova (uhl.) § 3-10 andre ledd må presiserast og overførast til omgrepa vi nyttar i HVL i dag.

Universitets- og høgskulelova - «Obligatorisk undervisning»

Ordlyden «obligatorisk undervisning» er henta frå universitets- og høgskulelova (uhl.) § 3-10 andre ledd; “ «Oppmelding etter denne paragraf kan nektes dersom kandidaten ikke har fulgt obligatorisk undervisning eller gjennomført obligatorisk praksis».   

Regelen fastset når ein utdanningsinstitusjon kan nekte ein person å framstille seg til eksamen i eit emne. Ordlyden “obligatorisk undervisning” er ikkje nytta i forskrift om studium og eksamen ved Høgskulen på Vestlandet av 2019 (studieforskrifta).

Studieforskrifta ved HVL – «arbeidskrav» og «obligatoriske læringsaktivitetar»

Studieforskrifta § 8-4 (1) seiar at:

“Arbeidskrav er alle obligatoriske læringsaktivitetar som er sett som vilkår for å ha rett til å ta eksamen eller gå ut i praksisstudium. Arbeidskrav blir vurdert til godkjent/ikkje godkjent og inngår ikkje i endeleg karakter

Arbeidskrav og obligatorisk læringsaktivitet er det same som obligatorisk undervising i uhl. § 3-10 andre ledd. I rettleiaren blir «obligatorisk læringsaktivitet» nytta i staden for omgrepa arbeidskrav og obligatorisk undervising. 

*Utdanningsutvalet har vedtatt 13. november 2019 sak 41/19 å be « (…)prorektor for utdanning om å vurdere endring av forskrifta ved å fjerne arbeidskrav som omgrep og erstatte omgrepet med obligatorisk læringsaktivitet.» Endring i forskrifta kan dermed skje ila. våren 2019.

Læringsutbytte – kunnskap, ferdigheiter og generell kompetanse

Det blir kort gjort greie for læringsutbytte som omgrep.

Læringsutbytteskildringar er ein sentral del av ein emneplan. Læringsutbytte definerast av NOKUT som dei kvalifikasjonane ein student i det minste skal ha etter fullført utdanning. Læringsutbyttet i eit emne er tredelt, med kunnskap, ferdigheiter og generell kompetanse som berande element. Desse tre kategoriane kan beskrivast på følgjande måte:

Kunnskap: forståing av teoriar, fakta omgrep, prinsipp, prosedyrar innanfor fag, fagområde og/eller yrker. 

Ferdigheiter: evne til å anvende kunnskap til å løyse problem og oppgåver. Det kan vere både kognitive, praktiske, kreative og kommunikative ferdigheiter. 

Generell kompetanse: kunne anvende kunnskap og ferdigheiter på sjølvstendig vis i ulike situasjonar gjennom
 vise samarbeidsevne, ansvarskjensle, evne til refleksjon og kritisk tenking i utdannings- og yrkessamanheng.  

Når kan HVL krevje at studentane gjennomfører obligatorisk læringsaktivitet?

Før ein kan forme kriterium for bruk av obligatoriske læringsaktivitetar, må vi vurdere relevante rettskjelder og komme fram til ei tolking av rettsregelen i uhl. § 3-10 (1)(2).

Avgrensingar i lova og andre rettskjelder

Høgskular og universitet kan krevje at studentane gjennomfører obligatorisk undervising eller obligatorisk praksis for å ha eksamensrett i eit emne, jf. uhl. § 3-10 (2). Krav om dette skal spesifiserast i studieplanen, nærmare bestemt emneplanen jf. uhl. 3-3 (3).

Ordlyden «obligatorisk undervisning» i uhl. § 3-10 (2) gir ikkje nærmare forklaring på innhaldet.

Typiske døme på «obligatorisk undervisning» altså obligatoriske læringsaktivitetar ved HVL i dag, er innlevering av skriftleg arbeid, gruppearbeid, presentasjon, laboratoriearbeid/-kurs, ekskursjonar, feltarbeid eller undervising, typisk førelesingar der ein part underviser og den andre følgjer med.

Sjølv om høgskulen kan krevje deltaking frå studentane i «obligatorisk undervisning» har ikkje lova definert ei klar ramme for når ein kan krevje det.  Førearbeida til universitets- og høgskulelova kan gi haldepunkt på korleis vi skal forstå ordlyden “obligatorisk undervisning”.

Førearbeida til uhl. § 3-10 og tidlegare § 40

Førearbeida til § 3-10 og tidlegare § 40 viser til at utdanningsinstitusjonen skal vere restriktiv ved bruk av obligatorisk undervising.

Ot.prp. nr. 85 presiserer i merknadane til § 40, forgjengaren til uhl. § 3-10 at:   

“For at en obligatorisk del av undervisningen skal kunne anses som et krav som må være oppfylt for å kunne gå opp til eksamen som privatist, er følgende kriterier avgjørende: 

-kurset, oppgaven, praksisopplæringen el. gir i seg selv en vesentlig kompetanse (ferdighet) som er en del av formålet med utdanningen   

-denne kompetansen kan ikke prøves ved ordinær eksamen»

Merknadane i førearbeida er skrive i ei tid der skuleeksamen var nytta i langt større grad enn i dagens utdanningsinstitusjonar. Samtidig presiserer førearbeida at all bruk av obligatorisk undervising skal ha ei særskilt grunngjeving. Merknadane i førearbeida vert nytta vidare, men med ei presiserande tolking i tråd med dagens store variasjon av vurderingsformar og krav til utdanningskvalitet.

Nyare førearbeid til uhl. § 3-10 NOU 2003:25 (s. 183) seier “Det må kreves særlige faglige grunner for å innføre obligatoriske elementer som vilkår for studentenes rett til å gå opp til eksamen.”

Dei nyare førearbeida held fram med å syne til at utdanningsinstitusjonane må ha “særlige faglige grunner”.

Ut frå desse to førearbeida kan ein oppsummere slik; obligatorisk undervising bør kunne oppfylle krav til særlege faglege grunnar, gi vesentleg kompetanse som er del av målet med utdanninga og kompetansen kan ikkje prøvast ved ordinær eksamen. (Formuleringa «kan ikkje prøves ved ordinær eksamen» vert ikkje vidareført direkte i kriteria, då denne kolliderar med dagens krav til kvalitet i utdanningane.)

Studietilsynsforskrifta

Studietilsynsforskrifta av 2017 er aktuell i denne samanhengen, og det kan peikast på § 2-2 (2) og (5) seier at;   

«2) Studietilbudet skal være faglig oppdatert og ha tydelig relevans for videre studier og/eller arbeidsliv (…) 

5) Undervisnings-, lærings- og vurderingsformer skal være tilpasset læringsutbyttet for studietilbudet. Det skal legges til rette for at studenten kan ta en aktiv rolle i læringsprosessen» 

Føresegna fastsett krav om at HVL skal legge til rette for at studentane kan ta ei aktiv rolle i læringsprosessen. Det er òg eit sentralt poeng at studietilbodet har ein tydeleg relevans.  Dette er ei klar oppfordring om at HVL skal ta i bruk vurderingsformar og læringsprosessar som er relevante for kvardagen studentane møter i arbeidsliv og i vidare studiar. Her er det difor god grunn til å ønskje fagleg grunngjevne læringsaktivitetar som har tydeleg relevans, og ikkje berre prøve studentane i ein klassisk eksamenssituasjon.

Med desse kjeldene som grunnlag kan HVL forme kriterium for ein kan krevje at studentane gjennomfører obligatoriske læringsaktivitetar. Det er tenleg å trekkje inn avgrensingar frå førearbeida til ny og gammal uhl. § 3-10,  og krav i studietilsynsforskrifta § 2-2(2)(5).

*Denne rettleiaren for bruk av obligatorisk læringsaktivitet blir  evaluert før emne- og studieplanrevisjonen 2021/22. Vedtatt i Utdanningsutvalet 13. november 2019 sak 41/19. Merk at saksframlegget ikkje bør lesast isolert, då sjølve rettleiaren vart endra jf. vedtaket til UU.

**Utdanningsutvalet har vedtatt 13. november 2019 sak 41/19 å be « (…)prorektor for utdanning om å vurdere endring av forskrifta ved å fjerne arbeidskrav som omgrep og erstatte omgrepet med obligatorisk læringsaktivitet.» Endring i forskrifta kan dermed skje ila. våren 2019.

Protokoll frå møte i Utdanningsutvalet 13.11.2019 kan lesast her.

Rettleiaren er endra med presiseringar 27.01.2020